سایت رسمی دکتر سید علی حسینی

چرا نیشابور شایسته انتخاب پایتخت کتاب ایران است

۱- سوابق درخشان فرهنگی و تمدنی : حوزه خراسان بزرگ به مرکزیت نیشابور از دیرباز مرکز فرهنگ و تمدن بوده است. در اضلاع تمدنی ایران بزرگ به سه ضلع نیشابور، شیراز و اصفهان اشاره شده است که بلحاظ قدمت و طول تاثیرگذاری تمدنی، نیشابور بر دو حوزه دیگر برتری دارد. این مهم در سخنان اندیشمندان و بزرگان آسمان علم و دانش بخوبی بیان شده است.از جمله استاد شهید مطهری می گویند:

” نیشابور یکی از پایگاه های مهم تمدن اسلامی است.”

نیشابور اولین پایتخت دوره اسلامی در ایران است و قطعا تحولات فرهنگی و تمدنی که منجر به اوج تمدن اسلامی شد ریشه  در خاک پاک نیشابور  دارد . کمتر شخصیت فرهنگی،علمی ، عارف و شاعر برجسته ای را می توان یافت که بنوعی از مکتب علمی-فلسفی و عرفانی نیشابور مایه نگرفته باشد.

۲- سوابق درخشان علمی: استاد اسلامی ندوشن در جمله ای می گوید ” نقشی که امروز هاروارد  در جهان علم دارد نیشابور در قرن ۶ و ۷ بعهده داشت.” گویند از حدود سی نظامیه معروف جهان که رسالت پرورش علمی نسل های آینده را بعهده داشت ، نیشابور به تنهایی میزبان بیست و هشت مرکز علمی جهان بوده است. آمار خیره کننده ای که هیچ گاه در طول تاریخ هیچ شهری به خود ندیده و نخواهد دید.

اصطرخی از مورخین نامی در جمله ای بخوبی نقش علمی نیشابور را بازگو می کند :”نیشابور زهره زهرای آسمان علم و دانش بوده است.”این تعبیر در کنار تعبیر استاد شفیعی کدکنی که ” نیشابور فشرده ای از تاریخ ایران است ” نشان دهنده عظمت ، شان و اثرگذاری نیشابور در ادوار مختلف تاریخ است.

۳- نیشابور شهری پایدار: جالب است وقتی به تاریخ کهن ایران نظر می کنیم شهرهای بزرگی در دوره ای حیات داشته و پس از ویرانی مدفون شده اند و دیگر سر بر نیاورده اند شهر سوخته سیستان و بلوچستان نمونه آن است اما نیشابور علیرغم ویرانی های گسترده بعلت زلزله و حملات غزها و مغول ها اما دوباره سربرآورده و عظمت خود را باز یافته است.استاد شفیعی کدکنی تعبیر زیبایی دارد “نیشابور هر بار ققنوس وار از دل خاکستر سر برآورده است.”

امروز نیز نیشابور قطب تاثیرگذاری در حوزه فرهنگی و اجتماعی شرق کشور است و اگرچه درتاریخ یکصد سال اخیر تحت الشعاع پایتخت معنوی ایران یعنی مشهد مقدس قرار گرفته اما همواره بعنوان شهری پایدار ، پر جمعیت و اثرگذار در عرصه های فرهنگی، علمی و تولیدی بوده است. سازمان علمی فرهنگی ملل متحد(یونسکو) عنوان شهر پایدار را به نیشابور داده است و این به پشتوانه همین سابقه درخشان و پایداری او در مقابل ویرانی ها و حملات دشمنان علم و دانش بوده است.

۴- ضرورت توجه متولیان به تمرکز زدایی : بنا بر همه اسناد بالادستی توسعه کشور، اصول قانون اساسی ، سند چشم انداز و برنامه های پنج ساله کشورتمرکز زدایی یک اصل اساسی است اما متاسفانه همواره شاهد برگزاری همایش ها و جشنواره های سراسری ، ملی و انسانی در تهران یا مراکز استان ها هستیم. به نظر می رسد متولیان امر به شهرهایی که از جهات مختلف قابل توجه اند اما به هردلیلی مرکزیت سیاسی استانی نیافته اند ظلم مضاعفی شده است. نمی توان جایگاه و شان تاریخی ، فرهنگی و اجتماعی شهرهایی همچون نیشابور ، کاشان ، خوی ، مراغه ، دزفول، شاهرود را نادیده گرفت. به دلیل اینکه مرکز استان نیستند .هرکدام از این شهرها دارای شاَن والای فرهنگی ، اجتماعی و تاریخی اند.جالب است بعنوان یک خدمتگزار حوزه فرهنگی و علمی که در برنامه ها و جشنواره های مختلف در اقصی نقاط کشور شرکت داشته ام همواره در برنامه های علمی فرهنگی و هنری شعر و ادب  نامی از نیشابور یا مفاخر آن به میان آمده است. وجود حدود ۴۵۰۰ نفر از مفاخر اسلامی و ایرانی که یا در نیشابور مدفونند یا دانش آموخته حوزه علم و فرهنگ بوده اند نشانگر جایگاه این قطب بزرگ علمی جهان است. شخصیت هایی همچون ابوالقاسم قشیری در حوزه فلسفه ، ابوحاکم نیشابوری در حوزه تاریخ ، خیام در حوزه ریاضیات و نجوم ، ابوعلی سینا در حوزه طب ، عطار نیشابوری در حوزه شعر و عرفان ، فضل ابن شاذان نیشابوری در حوزه حدیث و کلام و حتی امروزه شخصیت هایی همچون آیت الله وحید خراسانی در حوزه فقه ، استاد شفیعی کدکنی ، ژولیده و یغمای نیشابوری در حوزه شعر و ادب ، پرفسور صادقی در حوزه طب، پرویز مشکاتیان در حوزه موسیقی ، ابولحسن داودی ،عبدالرضا کاهانی ، حامد بهداد، مهران احمدی و امیرحسین صدیق در حوزه سینما و ده ها شخصیت فرهیخته در حوزه های مختلف نشان از بالندگی فرهنگی و علمی و اثربخشی امروز نیشابور دارد.

۵-اگر امروز توس را مشهد الرضا می نامیم نیشابور بحق مدینه الرضا (ع) است . در شرایط غربت خاندان اهل بیت (ع) ، ۱۸ هزار دانشمند و طالب علم و قلمدان بدست به پیشواز امام رئوف رفتند تا سخنان گهربار ایشان را ضبط نمایند و حضرت این مردم را لایق اهداء حدیث گهربار سلسلۀ الذهب دانستند . حدیث قدسی که زیربنای فلسفه ولایت پذیری مردم این سامان شد.حضرت بیشترین زمان ماندگاری در مسیر مدینه تا مرو را در نیشابور گذراندند و اینجا منزل و جایگاه امام رضا(ع) است.

۶- نیشابور خود یک برندجهانی است : قطعا متولیان انتخاب پایتخت کتاب توجهی هم به جایگاه جهانی شهر کاندیدا دارند.خدا بیامرزد مهندس مجتهدی طراح و سازنده مجموعه مسجد چوبی نیشابور را که انسانی فرهیخته و جهان دیده ای بود.درملاقاتی که با ایشان داشتم می گفت در اروپا و آمریکا افراد زیادی هستند که ایران را با خیام و نیشابور می شناسند .تاثیری که از جانب ترجمه رباعیات خیام به زبان های مختلف دنیا بویژه زبان انگلیسی بوجود آمد فرهنگ عامیانه و حتی بسیاری از فرهیختگان غربی را تحت تاثیر نام خود قرار داده . حالا که قرار است منتخب پایتختی کتاب ایران کاندیدای مسابقه شهر مطالعه جهان هم از سوی جمهوری اسلامی ایران معرفی شود چه زیبا  و بجا خواهد بود که شهری با برند جهانی معرفی شود تا امکان انتخاب شهر مطالعه جهان از سوی میهن اسلامی افزایش یابد.

خلاصه آنکه چه شهری بهتر از کوچه باغ های شعر و ادب و عرفان ، شهر سیمرغ وحدت درعین کثرت ، شهری که فشرده تاریخ بزرگ ایران است ,شهر قلمدان های مرصع، شهر حدیث قدسی و شهری که صداقت و زلالی مردمانش ابوالفضل بیهقی را در تاریخ نگاری به وجد آورد و در ستایش زلالی آنان در جریان قتل حسنک وزیر ، وزیر شایسته سلجوقی گفت: ” در مرگ حسنک وزیر همه ایرانیان گریستند اما نیشابوریان به درد ” و شهری که لقب پایدار را از سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد گرفته است. باشد تا همیشه پایدار باد.

سید علی حسینی –تهران-۲۷ بهمن ۱۳۹۳

نظر خود را اضافه کنید.

شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

کلیه حقوق برای سایت دکتر سید علی حسین محفوظ می باشد © 1394

بالا نسخه رومیزی